Değerli Rodos ve İstanköy Türkü Soydaşlarımız ve Dostlarımız
Rodos’un 114 Yıl Önce 5 Mayıs günü İtalyan İşgaline Uğradığında Şehit Olan 3 Askerimizin Mezarları, Marmara Üniversitesi öğretim üyelerinden Doç.Dr.Neval Konuk Halaçoğlu tarafından gün ışığına çıkartılmış durumdadır.
Doç.Dr.Neval Konuk Halaçoğlu’nun kaleme aldığı yazıyı bilgilerinize sunuyor,derneğimiz adına şükranlarımızı sunuyoruz.
“İtalyanlar tarafından işgal edilen adalar içinde sadece Rodos’da direniş görüldü. Çoğu Trablusgarp’ta bulunan kuvvetlerden alınmış olan birlikler; yine Trablusgarp’ta bulunmuş ve yeni terfi etmiş olan General Ameglio komutasında, 4 Mayıs günü sabah saat 04 ile 14 arasında, Rodos Adası’nın doğusundaki Kalitheas körfezine çıkarma yaptılar. Burada herhangibir direnişle karşılaşmadılar.
Bunun üzerine General Ameglio, Ada’nın kuzeydoğusundaki Rodos şehrine doğru yürüyünce, Ada’daki 1200 kişiden oluşan Türk garnizonu savunma bakımından daha uygun olan merkezdeki Psithos’a doğru çekilmeye başladı. Bu yüzden Ameglio, ciddi bir direnişle karşılaşmadan ilerleyerek Rodos önlerine geldi.
5 Mayıs sabahı Rodos yöneticilerine, teslim olmalan ihtar edidi. Vali Subhi Bey; İtalyanlara, direnecek durumda olmadığını ve İtalyanlar’ın bu hareketini protesto ettiğini söyleyerek idareyi terkettiğini bildirdi ve şehirden ayrıldı.
İki gün sonra; Lindos’ta, Anadolu sahillerine geçmek üzere bir kayığa binerken, ~bir rivayete göre de dağlara çekilen birliklere ulaşmaya çalışırken İtalyanlar tarafından esir alındı ve diğer adalardan esir alınan görevliler ile birlikte İtalya’ya gönderildi. Bunların serbest bırakılmaları için Osmanlı Hükümeti girişimlerde bulundu, konu Meclis’e de aksetti. Anlaşmalara ve hukuka aykın olarak sivil memurların savaş esiri muamelesiyle italya’ya götürülmesi protesto edildi.
İşgal edilen adaların idaresi kendisine verilenAmeglio, aldığı yeni takviye ile 6 Mayıs’ta, Psithos üzerine yürüdü. Buradaki Türk kuvvetleri akşama kadar direndikten ve 100 kadar kayıp verdikten sonra, başta komutanları olduğu halde teslim oldular. Bu kararı reddeden birkaç yüz kişi de etrafa dağıldılar. Böylece İtalyanlar, 1’i subay olmak üzere 9ölü ve 20 yaralıdan ibaret çok az bir kayıp pahasına Rodos’un işgalini tamamladılar..
Bu işgal sırasında şehit düşen 3 Osmanlı askerinin mezarının izini sürerek, onları ilk kez gün yüzüne çıkararak, unutulan bir direnişin tanıklığını ortaya koymayı amaçladım. Ruhları şad olsun!!”
Rodos,İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği
6 Mayıs 2026
